Kendingez » Ülkeler » Türkiye » İstanbul » Unutulan Semt Yeldeğirmeni
6229
Gezdiği Yerler:Anadolu, İskandinav ülkeleri hariç avrupa, Tibet dahil Çin, Mısır, Tunus
Bu Yazının Gösterilme Sayısı : 17858
Bu Yazıya Verilen Toplam Puan : 172

Unutulan Semt Yeldeğirmeni

Kategorisi: Hobi
|
Gezi Tarihi: 01-01-2008
|
Yazı Tarihi: 01-11-2008

 

Bugün ne yapsam diyecek vakti olan mimari, tarih, fotoğraf ve İstanbul meraklılarına kısa bir rota  : Kadıköy YELDEĞİRMENİ

Adını Osmanlı sarayının un ihtiyacını karşılayan değirmenlerden almış. Bizansın da Osmanlının da orduları bu semtin etrafındaki çayırlarda toplanıp doğuya sefere çıkmış. Adile Sultanın düğün eğlencelerinde  İtalyan Komaski balonuyla burdan havalanmış bir daha geri  dönmemiş . Hacca ve askere gidenler onun Ayrılık Çeşmesi'nde yakınlarıyla vedalaşmış. Anadolu yakasının ilk çok katlı apartmanları da bu semtte yapılmış.

İsimleri değişmiş olanlar  varsa da Kehribardjı, Menase, Celal Muhtar, Demirciyan, Sünget ve Valpreda Apartmanları İstanbul'un konut olarak yapılan ilk  apartmanlarından.

         
       
 

 Kadıköy İskelesinin karşısındaki bütün yollar Yeldeğirmeni'ne çıksa da, biz rotamızı 7 yıllık Nautilus Alışveriş Merkezi karşısındaki, 400 yıllık Ayrılık Çeşmesinden başlatalım!
        
Şimdi girin çeşmenin yanından aynı adlı daracık sokağa, solunuzda ikiyüz yıllık Osmanlı Mezarlığı. Mezarlık Çelik Gülersoy zamanında bir kez elden geçerek devrilen, kırılan mezar taşları onarılmış, ama şimdi yine durumu pek iç açıcı değil.  Sağınızda ise bir kısmı  ( 18 tanesi) Marmaray kurbanı olmuş küçücük, rengarenk evler var. İşte orası Paris Mahallesi. (Aslında asıl Paris Mahallesi orası değil, aynı hizada caddenin karşı tarafında  bugün olmayan gecekondu mahallesi imiş). Bu sokak uzun süre,  I.Dünya Savaşı sonrası Haydarpaşa Çayırında karargah kuran İngilizler tarafından , Galata genelevlerinden getirttiği kadınların  yerleştiği bir sokak olmuş.

   

Evler bittiğinde sağa dönün,demiryolunun üzerinden dar eski bir köprüden geçtiniz, hemen  sağa dönerseniz, karşınıza bir zamanlar sinema olduğunu anlayamayacağınız,ama Kadıköy'ün en eski sinemalarından olan  bir bina çıkar. Alnındaki ferforje aksama o zamanlar tabelası asılı olsa gerek. Tabelasını ve Duatepe sokağı aydınlatan ampulleri göremeyeceksiniz ama eğer dikkat ederseniz, Beyoğlu Emek sinemasının fuayesinde göreceğiniz film makinesinin  üzerindeki plakette, makinenin Özen Sinemasına ait olduğu yazar.İşte bu bina o Özen Sinemasıymış.

 
Emek Sineması fuayesi

      Tekrar sağa dönerseniz Kır kahvesi Sokaktasınız.O kır kahvesi de yok, birkaç ahşap ev var. Bir de yüzyıllık Rasim Paşa Camisi.Abdülhamid'in bahriye nazırı Rasim Paşa için eşi ölümünden sonra 1902 de yaptırmış. Rasim Paşa'nın eşi İkbal Hanım'ın Acıbadem civarında yaptığı hayırlar oldukça fazla olduğundan, Acıbadem'de bir bölgenin adı bile İkbaliye'dir. Rasim Paşa'nın kabri ise (ki kendisi denizcidir) Salıpazarı'nda (Karaköy) Kılıç Ali Paşa Cami'nin haziresindedir.

 

Yolun sonunda sola girerseniz eski adı Düz Sokak olan Prof.Macit Erbudak Sokak girersiniz.Düz Sokak, çünki Yeldeğirmeni'nin çoğu sokakları yokuştur.Bu sokakta solunuza bakarak yürüyün önce ,Ege'ye özgü demir korkuluklu,çıkma balkonlu terkedilmiş bir ev görürsünüz,sonra kötü bir renovasyon geçirmiş olsa da orijinal halini belli eden bir ev ve 54 numarada yüzyıllık bir güzel vardır.Sünget apartmanı Haydarpaşa Garını yapan Alman mühendislerin kendileri için yaptıkları ev.

 

   
 
Sokağın köşesindeki simitçi fırını Yeldeğirmeni'nin sadece simit yapan üç fırınından biri ve benim favorim olanı. Simitinizi yerken, Yeldeğirmeni'nin ana yolu Karakolhane Caddesi ile çakışan bu küçük meydana  dikkat edin. Bir çok kez yangın geçiren bu semt Abdülhamid döneminde Avrupai ızgara sistemde planlanırken çakışan sokakların köşeleri verevlenerek küçük meydancıklar oluşturulmuş.

  

1950 li yıllara kadar,
fırıncısı,şekercisi,helvacısı Türk,
bakkalı,meyhanecisi,kırtasiyecisi Rum,
manavı,eczacısı,seyyar balıkçısı Musevi,
tütüncüsü,çaycısı İranlı,ciğercisi Arnavut,
sütçüsü Bulgar olan Yeldeğirmeni'nin esnafı hala boldur. Carrefour,Bim,Dia.Mopaş......lara      rağmen en az on bakkalı vardır.

    

Şimdi kaldığımız yerden devam edersek, Haydarpaşa Garı bakış açımızdadır ve çakıştığımız sokak Taşlı Bayır Sokağıdır. Bu sokağın alt sağ köşesindeki apartmanı yerinde , bildik bir ismin dedesinin evi varmış. Mina Urgan'ın annesi Şefika Hanımla evlenmeden önce; sevdiği  Nahide isimli yeşil gözlü, sarı saçlı kıza aşkıyla adını değiştiren şair Tahsin Nahit'in babasının bir evi de o evmiş. Halep valiliğinden emekli olunca,Nazım Hikmet'in dedesi Hikmet Paşa da Yeldeğirmeni'nde bir ev kiralamış.

   

Devam ettiğimizde çakıştığımız sokakYeldeğirmeni sokaktır ve o sokak da İstanbul tutkunu bir yazarımızı barındırır. Bir Şehre Gidememek, İstanbul Bir Masaldı kitaplarını okuduğum, ama Lunapark Kapandı kitabını bir solukta bitirip, ifade ve diline hayran olduğum Mario Levi.. İnsanın sevdiğin yazar ve şairlerle aynı sokaklarda yürümüş olması hoş bir duygu
olsa gerek.

  

Soldaki Akif Bey sokaktan yukarı yürürken karşımızdaki yüzyıllık Osman Gazi İlkokulu, bir zamanlar Alman ilkokulu; Haydarpaşa Garı'nın yapıldığı yıllarda,ondan artan malzemelerle ve garın Alman ekibinin çocukları için yapıldığı söylenir. Günümüzde hala ilkokul olarak eğitim vermektedir.  Onun karşı köşesindeki  muhteşem bina da Valpreda Apartmanı veya daha bilinen adıyla İtalyan Apartmanı.

  
İtalyan apartmanı (Valpreda apt.)

   
Osmangazi İlkokulu      

             
              Kemal Atatürk Orta Okulu

Şimdi  İskele sokaktayız ve sağlı sollu eski binalar rengarenktir. İskele Sokakta yukarı doğru yürürsek 43 numaranın adı Kemal Atatürk Ortaokulu, ama yüzyıl önce  Sainte Euphemie Fransız Kız Ortaokulu. Binanın sol tarafında  'eglisia nd.du Rosoire' yazısı  hala duran 
bir de kilisesi varmış.

 

Yeldeğirmeni'nde 500mt. içinde bir cami,bir kilise, birde sinagog vardır. Camiyi Kırkahvesi sokakta görmüştük. Yeldeğirmeni Sokaktan yukarı yürüdüğümüzde Uzun Hafız sokakta karşımıza çıkan Hemdat  İsrael Sinagoğu, Karakolhane Caddesinde de Aya Yeorgios Rum Ortodoks kilisesi karşımıza çıkar. 1895 yapımı kilisenin bahçesinde defne dallarının arasında kalan çanı dünyaca ünlü samatyalı Zilciyan Usta dökmüştür.

  

Kilisenin karşısındaki günümüzde  Çocuk Esirgeme Kurumu binası olan mavi bina  yüzyıl önce Sainte Louis Fransız ilkokulu imiş
        

 Karakolhane caddesi ,İskele ,TaşlıBayır, Yeldeğirmeni,Uzun Hafız, Nemlizade,Macit Erbudak ve Recaizade  sokaklarında sağlı sollu, restorasyonlu restorasyonsuz evlerin detay güzelliklerini, çini girişlerini, kapılarını kaçırmayın, fotoğraflarını çekin ve  o evlerde bir zamanlar yaşayanların anlatılmamış hikayelerini düşünün.

  

Bu aslında kısa bir rota, ama uzun bir yazı oldu. Okuma sabrını gösterecek ve de Yeldeğirmeni'nde  kendi keşiflerini yapacak meraklılara teşekkür ediyorum.

  

             

       




         






     
           

         

 

Yazı ile İlgili Yorumlar

- mctumer 01-11-2008 07:43:05

bu güzel yazının tek eksiği fotoğraflar. paylaşım için teşekkürler yeni yazılarınızı da bekliyoruz
- OyaÖzgen 01-11-2008 12:36:40

Yeldeğirmeni'ni çok başarılı araştırmış ve adım adım anlatmışsınız,doğma büyüme bir Acıbadem'li olarak yanıbaşımızdaki semti böyle detaylı anlatmanız hoşuma gitti.İşte herkesin farklı bir yeteneği var,sizin araştırmacı yönünüz ağır basıyor,tebrikler.
- Kedim 01-11-2008 16:15:51

Elinize saglik. Anneannemin elinden tutupda gezdigim yerleri hatırlamaya çalıştım.Tamir olunca bigisayariniz fotograflari yüklersiniz. Bazen benimde saatlerimi alıyor fotoğraf işi. Olur böyle durumlar. Teşekkürler.
- asust 03-11-2008 10:23:34

İŞTE İSTANBUL'UN BİR TEK SEMTİ BİLE SAYFALA SIĞMAYACAK KADAR TARİH VE YAŞANMIŞLIK İÇERİYOR...DETAYLI ANLATIMINIZ HARİKA. DÜNYANIN EN ESKİ VE EN GÜZEL KENTİNİN KADIKÖY YAKASININ EŞSİZ KOKUSUNU DUYUMSATTINIZ...TEŞEKKÜRLER VE TAM PUAN.
- gulcinsozer 05-11-2008 11:16:01

Tütü böyle bir insandır işte. Aydındır ve aydınlatır. Yeldeğirmeni'ni seninle yürürken dinlemek kadar, burada da okumak çok keyifliydi. Paylaştığın için bir kez daha teşekkür ederim.
- Kedim 05-11-2008 21:03:40

Sevgili Tütü, fotoğrafları yüklemişsin evlerin çok güzel.
- Fetile 08-11-2008 21:13:44

İstanbul u İstanbul yapan o kadar çok yer var ki bilmediğimiz, keşfedilmeyen... paylaşım ve güzel anlatımınız için teşekkürler...
- Ladino 01-01-2009 03:29:30

istanbulu olmanın ayrıcalıgını yaşattıgınız icin çok teşekkürler;gözlemlerinizin devamını merakla bekliyorum
- Cloud 28-01-2009 17:25:23

1998 yılından beridir Yeldeğirmeninde yaşayan biriyim, babamızın evi Yeldeğirmeni sokaktadır. Bu yazıdan haberdar oluşum bugüne kısmetmiş. Ve bir yeldeğirmeni yazısı yazmam farz oldu galiba. Sizin yazınızdaki fotoğrafların içinden yüzlerce kez geçmişimdir herhalde. Bana göre eski İstanbul'dan kalan ve halen sit alanı olan enteresan semtlerden biridir yeldeğirmeni. Azınlıklarıyla, kürdü, türkü, trakya göçmeniyle oldukça da kozmopolit bir semttir. İlgi gösterdiğiniz ve buraya yazı olarak döktüğünüz için teşekkürler.
- tütü 28-01-2009 22:26:00

Teşekkürler Cloud, ilk yazıma tekrar gözatmamı da sağladın. Fotoğraflara ilaveler yaptım.Buyrun Yeldeğirmeni'ne ......
- oymakas 28-01-2009 22:34:22

Bu yazının çıktısını alıp bakıp da görmediğim yerleri gezeceğim. Eline sağlık.
- tütü 02-04-2009 08:43:02

Cumartesi günü yapacağımız YELDEĞİRMENİ turumuza katılacak veya katılmayı düşünen arkadaşlaımıza, semt hakkında ön bilgileri olması için, gezi yazıları arasındaki bu yazıya göz atmalarını öneririm. Sadece tarihi dokusu olan bir semt tanımak isteyenler için değil,eski mimari stillerdeki evlerin fotoğraflarını çekmek isteyenler için de bol malzemeli bir semt olduğunu da hatırlatmak isterim, ışığın uygunluğu konusunda yapabileceğim bir şey yok....
- poetrey 02-04-2009 09:20:49

Sevgili Tütü, Ne güzel anlatamışsınız ellerinize sağlık...
- viajera 02-04-2009 09:30:12

Sokaklarında gezmeyi çok sevdiğim bir semti ne de güzel anlatmışsınız! Bir dolu şey öğrendim bu yazıdan. Geziye gelmeyi çok isterdim ancak yarın film festivalinin ilk günü. Nedense Binrota etkinlikleriyle benim kültürel faaliyetlerim bir şekilde çakışıyor. Başka gezilerde görüşmek dileğiyle.
- ayşegül- 04-04-2009 16:32:49

Mahalle'nin tüm evleri ve sokaklar birbirinden değerli hikayeler taşıyor.İnsan kendini düşlemek istiyor o İtalya Apartmanı'nın ferforjeli rüya balkonunda, ne bileyim belki karşı camdaki komşu oğlanın bir bakışını, ya da akşam üstü geçecek çıtır simitleri beklerken... Benim de bir balkon sevdam var bilirsiniz,yık binayı balkonu dursun yeter, en güzel hikaye orada durur benim için. Şu geziye gelemedim ya... neyse yeni resimleriniz olur ,belki de gezen arkadaşlar yeni birşeyler anlatır bize. Teşekkürler Tülay Hanım...
- Honeyseller 05-04-2009 09:13:27

Sevgili Tülay Hanım, bir düzeltme ile başlamak istiyorum.PASKALYA bayramının kökeninin Hz.İsanın yeniden dirilişini kutlamak,ŞÜKRAN gününün temellerinin amarikaya göç eden göçmenlere kızılderiler tarafından sunulan ziyafet ve misafirperverliğe dayandığı belirtmek istiyorum. Rehberliğiniz eşliğinde yaptığımız geziye gelince -Ayrılık çeşmesinin ayrılık olduğu kadar bir başlangıc noktası olduğunu -mezar taşlarının dilini -galata genelevlerinin oturduğu o nefis sokağı -Kilisede ki madamın o güzel rum ağzı ile konuşmasını -Alman mühendisliğinin ciddiyetini -sıcak sıcak simiti -Mario levinin evini ve Melis Hanımın hocası olduğunu -italya aprtmanının üzerine çıkılan kaçak katı ve asılı çamaşırları -sinegog bahçesinde bizleri seyreden kameraları -ve en önemlisi sizin herkonuda ilginizi ve hassasiyetiniz aklımda kalanlar Çok teşekkür ederim Tülay HANIM
- tütü 05-04-2009 11:08:16

Yeldeğirmeni'ni, İstanbul'u İstanbul yapan bu semt gibi geçmişi görsel kılan değerlerini , sizlerin de sevip beğenmesi beni mutlu etti. Vg,melis,honeyseller,despina ve üye olmayıp siteyi yakından takip ederek tura katılan Sayıme ve Gülseren hanımlara ben teşekkür ederim.
- cherryblossomgirl 05-04-2009 23:14:05

gerçekten kıskanılası bir geziydi, şimdi yazıyı tekrar okuyunca düne geri döndüm. tekrar teşekkürler sevgili tütü:))
- despina 06-04-2009 01:14:27

ben de tütü'ye teşekkürlerimi sunarım :)
- replik 17-04-2009 00:26:55

çok güzel yazmışsınız..elinize sağlık..
- TILSIM 03-10-2010 18:30:03

öncelikle emeğinize sağlık. yazının başında belirttiğiniz ilk apartmanlardan 2 tanesini bulabildim harita üzerinde.acaba diğer apartmanlar bugune kalmadı mı yoksa onların da yerleri hakkında bi bilgi verebilirmisiniz. teşekkürler
- NEŞE 03-10-2010 23:24:37

Ben bu yazıyı nasıl kaçırmışım?Ellerinize sağlık,bilgiler de fotolar da beni yine çocukluğuma götürdü,Özen sinemasında seyrettiğim Türk filmlerini hatırladım,hiç tarih söylemiyeyim en iyisi,belki milyon yıl oldu...
- uskudarlikemal 23-10-2010 00:55:31

üsküdarliyim ama ,Kadiköy, sinemamın,okulu kırınca kaçamaklarimin, ve okuduğum okulun,sevdalarimin,hayallerimin merkezi...teşekkürler Yücel kardeşim
- zenkedisi 01-08-2012 16:05:31

fotograflara baktıkça sokaklarında dolaştığım, yaşadığım yeldeğirmenini hatırladım, hüzünlendim, hikayelerini okumak ise bana zevk verdi, yazı için teşekkür ederim..
- calikusu 22-12-2013 16:27:39

Kaleminize saglik semtimizi ne guzel anlatmisisiniz..Ama biraz daha falaa resim bekliyoruz mesela benim sokagimdan hic resim yok Cayir caddesinden hani demirlyoluna bitiik ahaap evlerin oldugu sokak..Suu an orada bir Renault bayisi var cok uzun yillardir hemde...o sokakata bir bedriye tezyemiz varid mesela cok temiz titiz bir kaidndi Allah rahmet eylesin evinin baskoseisnde Atatturkle ceklimis bir resm ivardi mesela....Cok guzel coocukluk yillarima goturdunuz beni sagolun...
Yurtiçi ve Yurtdışı uçak biletlerinizi www.biletbayisi.com dan alın, THY, Pegasus, Atlasjet havayollarından daha ucuza uçak bileti satın alın!
Haberler
Etkinlikler
Foto Analiz